Zimanî standarî Kurdî debê le kêwwe boman bêt...??

 
  Hewraman lî Tofîq

29 Berfanbar, 2006

Katêk girftî ziman u yekgirtinewey ew çend zimananey ke leneteweyekda kodebinewe , bêguman girft u kêþey lepaþ debê u mawey zorî dewê lêdwan u lêkolînewew tuwêjînewey zanstî u mêjuwî rast drustî zana u psporu þarezayanî zimanewanî wek pirojeyekî neteweyî u ayndeyî giringe karî berdewamî leser bikirêt , bebê bûnî girjbûnewe u helçûn lehîç layekewe çunke hîç kam lew zimanane bo hemîþeyî bûniyan be zimanî standar karêkî baþ niyeu xizmet be zimanî kurdî nakat ,, boewey emro bebê rezamendî u rawergirtinî ewaney ke bezimanekanî dî gftugodeken zimanêkî tir beseriyanda bsepênrê u beþêwey yasayî u le destûrî herêm da bibête zimanî fermî ew herême ..

bas u xwaste henukeiyekanîþ lem bareyewe hemuwiyan lexizmet berewupêþewe birdinî em piroseyen nek westandinî yan tegere xstinerêyî , bepêçewaney ewaney ke em hele deqoznewebo ewey dengî raderbirîn u lêdwan u gftugoyî zanstiyane gp bikenewe yan berjewendiye taybetiyekanî xoyan yan layeniyekaniyan beþêweyekî siyasiyane deparêzn , emaneþ mafî xoyane , belam nek leserhsabî xelkanî dî, çunke hemû kat mafegiþtiyekan u berjewendeyekanî mîllet beseruwî hemû kesêkewen ke lew komelgayeda wek hawwilatiyek bjî .

wek delên : lêdwan u bas kirdin lem xalew lekatêkî wek iêstada lexizmet kêþe u pirseneteweyekanda niye, çunke ûrujandinî babetêkî wahestiyar lenêwan hemû ew girft u kêþaney ke kurd têyîdaye debê hêwrbikirêtewe yan basî lêwenekirêt u coreha bîru boçûn uray ciyawaz lem bareyewe ..

sebaret beþêwe zarî ew zimanane u berawrd kirdinî legel hendê lehçe ke lenawçekanî dewrubermanda hen wek netewey 'ereb ke þarêk bo þarêk yan lewwilatêkewe bo wilatêkî tirî 'erebî þêwazî axawtin degordrêt , ciyawazî eme legel zimanî kurdî u þêwekanî . 'ereb lebirî ewey ke lehcey ciyawaziyan heye, belam zimanêkî yekgirtû wate ew zimaney ke quranî pêhatotexware bekardêt le dêr zemanewe eweþ duway zor gorankarî udestkarî kirdinî ke zanayanî zimanewanî 'erebî serdem leduway serdem goraniyan beserda hênawe ..

le hîç dewletêkî 'erebî u ew þêwe zimanane yan ew lehcane tenha bo axaftinn u bes ewane kesiyan xawen rêziman u yasayî zamenewanî xoy nêe belku her ew ûþanen ke lezimanî standariyanda heye belam kemêk þêwazekey gorawe .. belam seyrî zimanî kurdî biken ew ciyawaziyaney le nêwan soran u kirmanc u hewraman ( goran ) da heye çend seyrî rêzimanî hewramî biken u duway ûrdibûnewe derdekewêt ta çend peywendî heye u taçend beþêwe ziman yan lehce dejmêrdrêt beheman þêwe soranî u kirmancî u dwatir têgeyþtinî ew zimanane leyektir u aþna bûniyan leyek peywendiyan beyekewe . raste hemû leçwarçêwey neteweykda kobûnetewe ke netewey kurde u hemû þanazî pêwe dekeyn ..


eme manayî ewe niye ew zimane beser ew zimaney dîda bsepênrê .. lewaneþe bilên bo çend sale qsey leser nekirawe raste , belam defetêkî wa nerexsawe bas lebabetêkî wabikirêt ke hêþta katî ewe nehatû le girftêkî lem þêweye biduwên . katêk wext lebarbêt yan bas u xwastî bête arawe giringe sernc u boçûnekan debirênrên u basiyan leserbikirên .. belam le astêkî wadabêt ke xizmet be zimanî kurdî bikat u ziyatir dewl??emend u gewretirî bigat nek lawazu sstî bikat emeþ degerêtewe ser ew kesaney lem boareda xawen þarezayî u psporn yan roþnbîran u xawen fkiru u dlsozanî neteweyî .

bas leser ewe dekirêt ke zimanî hewramî wek ledergayî rageyandinewkanewe perey pêdrawe wek ew perepêdaney iêsta ke hemû man deybînîn le kenalekanewe çend giringî bem nawçeye dedrçt ..!!!! bêguman ewey giringî pêdan bêt bo em nawçeyew ziman u klturu resenayetî niyeweger eweþî ke hebê le pirupagendî siyasî u layenî bewlawe hîçî tirniye.

wek delên çend radîoyek hen ewîþ bo pirupagendey siyasî layenêk u bo xizmetkirdinî fkirî siyasî xoyî nek xizmet be nawçekanî hewraman .. boye lêreda delêm rageyandin eger hzbî bêt yan medenî hemîþe ziman klturu resenayetî em nawçey feramoþ kirduwe u ewey kirabêt wek lewtarekanî pêþuda ûtûme tenha le bûnî mmlanêyî siyasî eger benameyek yan goranêk yan goranî bêjêk pirupagendey bokirabêt ...

katêk debê em þêwe nûsîn u raw boçûnane be mal ciyayî u dûberekî seyrbikirêt ke lemafêkî berewa zanraw ziyatir dawabikirêt .. yan eger ew mafe yasayî yan mêjuwî nebêt u ewaney ew dawakariyaneyan bo berjewendiye giþtiyekan bêt çunke zimanî yekgirtuwî kurd debê binemayekî bo dabirêjrêt . ke guman lewedaniye ta emroþ le pêk nehatin u yek deng nebûnî ewaney lem hewlanedan bo drust kirdinî em zimane yekgirtuwe , belam emeþ rêga lewe nagirêt ke herke lebirî ewey zimanêkî fermî katî heye lepal eweþda zamanî daykî xoyî bixuwênêt u aþnayî legel zimanekanî dîda hebêt bo kesêk ke lemalewe legel dayk u bawk u xuþk u biraw kes u karu hawrêkanî behewramî biduwê u belam netwanê bê binusêt u bixuwênêtewe .

em þêwe hengawaneþ le hewramanî dîuî ewdîû wate kurdistanî rojeelat hengawî bo nrawe çend govaru ktêb u resenayetî honrawe be zimanî hewramî le teþene bûndaye u le ayndeyekî nzîkda bebê hîç lêdwanêk debête þorþêkî edebî hunerî zimanewanî u xoyî bediyar dexat bebê ewey basî leserbikeyn .. ey bo iêsta helman leberdest daye u detwanîn beþêweyekî destûrî u xouîstane ew mafe sruþtiye bibexþîn ..

kewate iêmey kurd toþeberey zanst zaniyarî u ferhenkî zimanewanîman le hîç layekewe bo nehatuwe u çawerwanî eweþ nîn bo man bêt bepêçewanewe debê hewlî eweþ bideyn hengaw behengaw ziman zarawekan le zarawe ûþey biyanî pak bikeynewe herçende emeþ kat u wextî zorî dewê, belam debê karî bo bikirêt ...


Berzi-san@web.de
 

Hemû mafên nûçe û nivîsên ku destnîþana HAWARDENGÛBAS hatiyê danîn ser navê Hawar Kurdistan Media Group ya HAWARDENGÛBAS e.Beyî destûr naye bikaranîn.

irêdan