Ji 1991'an heta niha li gor salan rewşa partiyên xêza DTP li bakûrê Kurdistanê? [bi tablo û nexşeyan] | Taybet

HAWAR DENGÛBAS -- Partiyên Kurd wek HEP-HADEP-DEHAP ji 1991 heta 2002'an him rêjeya dengên xwe zêde kirine û him jî hejmara bajarên ku bûne yekemîn û duyemîn zêde kirine .Lê bi hilbijartina 2007'an DTP hemû qelayên xwe winda kir û dengê DTP nêzî %50 kêm bû.Gelek sedemên kêm bûnê heye.

Kêm bûna han dikare ji nû ve bê zêde kirin li alîyekî zirarê herî mezin ya kêm bûnê êdî medyaya Tirk û dijminên Kurdan hê zêdetir û rehettir bikaribîn bêjin "êdî daxwaza sîyasîya Kurdan wek berê nîne, Kurd zêdetir entegre bûnê û daxwazên DTP an jî daxwazên tevgera siyasîya kurdan li gor berê meşrû bûna xwe winda dike.Encama han vê rê li zêdetir marjinalîze kirina tevgera Kurd bê bi karanîn.

Gelek kes hene ku zêdebûna dengên AKP zêde xeter nabînin.Ji ber ku AKP li hemberî kurdan li gor partiyên din yê Tirkan nermtir e.DTP jî li gel kêm bûna dengên xwe ji ber ketina parlemenê xwe wek neserketî nabîne.Hêzên sîyasî yên Kurd ên din jî ji ber nehatine bloka Kurd dibe ku encaman wekî bi temamî sûcê DTP binirxîne.Lê tiştê herî eşkere ewe ku çi be bila be ger rewş di dema dirêj de wisa berdewam bike pir hêsane ku AKP girseyên Kurd li bin maskeya nembûna xwe bihelîne û tu carî maf nayê dayîn tê standin û ji ber vê yekê jî tevger,hêz û daxwazên xurt nebe kî be bila bibe wê tu mafên neteweyî ya Kurdan nedin.

Divê di serî de DTP ,hemû tevgera siyasîya bakûrê Kurdistanê û Kurdên perçeyên din jî wan encaman baş analîz bikin û berî hemû Kurdên bakûrê Kurdistanê asîmîle bibin hemû mafên netweyî ya Kurdên bakûrê Kurdistanê bêne bidestxistin.Ji bo fam kirina rewşê divê encamên hilbijartinên 16 salên dawî bê nirxandin.(HAWAR)

HILBIJARTINÊN GIŞTÎ YÊN 1991 YA TIRKÎYE DE REWŞA HEP

Di hilbijartinên 1991'an de HEP di banê SHP de tevlî hilbijartinan bû.Parê HEP bi qasê % 3,9 bû 6 bajarên kurd de bû bû yekemîn.20 Parlemnterên kurd hatin hilbijartin.

Bajarên kurdan ku HEP bû yekemîn

Dîyarbekîr - %49

Batman- %53

Mêrdîn- %53

Mûş- %41

Sêrt- % 39

Şirnex- %61

Qers- %31

Bajarên Kurdan ku HEP bû dûyemîn an jî seyemîn

Bingol- %17 bû seyemîn

Bedlîs- %21 bû seyemîn

Hekarî- %19 bû seyemîn

Riha- %20 bû seyemîn

Bajarên bakûrê Kurdistanê ku HEP bÛye yekemîn

Ji bo encamên hemûn bajarên Kurdan ên hilbijartinên salên 1991,1995,1999 û 2002 'an ya Tirkîye bitiqîne

HILBIJARTINÊN GIŞTÎ YÊN 1995 YA TIRKÎYE DE REWŞA HADEP

Di hilbijartinên 1995'an de HADEP di tevahîya Tirkîye ji %4,3 deng vergirti bû û 6 bajarên kurd de bû bû yekemîn.

Bajarên kurdan ku HADEP bû yekemîn

Dîyarbekîr - %46

Batman- %37

Wan- %28

Ixdir- %22

Hekarî- %54

Bajarên kurdan ku HADEP bû dûyemîn an jî seyemîn

Mêrdîn- %22 bû dûyemîn

Mûş- %17 bû dûyemîn

Sêrt- % 27 bû dûyemîn

Dêrsîm- %17 bû dûyemîn

Şirnex- %26 bû dûyemîn

Agirî- %18 bû seyemîn

Balkêş:1995'an li Qersê HADEP bi %6,7 bû 7'emîn

Rêjeya dengên HADEPÊ ya bakûrê Kurdistanê di hilbijartinên 1995'an ya Tirkîye de

Di 10 bajaran de yekemîn(5) û duyemîn(5) e

Ji bo encamên hemûn bajarên Kurdan ên hilbijartinên salên 1991,1995,1999 û 2002 'an ya Tirkîye bitiqîne

HILBIJARTINÊN GIŞTÎ YÊN 1999'an YA TIRKÎYE DE REWŞA HADEP

Di hilbijartinên 1999'an de HADEP di tevahîya Tirkîye ji %4,8 deng vergirti bû û 11 bajarên kurd de bû bû yekemîn

Bajarên kurdan ku HADEP bû yekemîn

Dîyarbekîr - %46

Batman- %43

Wan- %35

Ixdir- %33

Hekarî- %46

Şirnex- %25

Sêrt- %22

Mûş- %32

Mêrdîn- %25

Qers- %18

Agirî- %33

Bajarên kurdan ku HADEP bû dûyemîn an jî seyemîn

Bingol- %13 bû seyemîn

Dêrsîm- %13 bû çaremîn

Rêjeya dengên HADEPÊ ya bakûrê Kurdistanê di hilbijartinên giştî a 1999'an ya Tirkîye de

Di 11 bajaran de yekemîn e

Ji bo encamên hemûn bajarên Kurdan ên hilbijartinên salên 1991,1995,1999 û 2002 'an ya Tirkîye bitiqîne

HILBIJARTINÊN GIŞTÎ YÊN 2002'an YA TIRKÎYE DE REWŞA DEHAP

Di hilbijartinên 2002'an de DEHAP di tevahîya Tirkîye bi qasê 2 milyon ji %6,2 deng vergirti bû û 14 bajarên kurd de bû bû yekemîn.

Bajarên kurdan ku DEHAP bû yekemîn

Dîyarbekîr - %56

Batman- %43

Wan- %47

Ixdir- %33

Hekarî- %45

Şirnex- %46

Mûş- %38

Mêrdîn- %39

Qers- %20

Agirî- %35

Dêrsîm- %32,5

Bedlîs- %30

Sêrt- (Hilbijartin hate betal kirin û di hilb. nû de DEHAP tevlî nebû)

Bajarên kurdan ku DEHAP bû dûyemîn an jî seyemîn

Riha- %19 bû dûyemîn (Cara yekem DEHAP li Rihayê dikeve 2'yê pêşî)

Bingol- %22 bû dûyemîn

Bedlîs- %30 sêyemîn (Cara yekem DEHAP li Bedlîsê dikeve 3'yê pêşî)

Erzirom %10 bû sêyemîn (Cara yekem DEHAP li Erzirom dikeve 4'ê pêşî)

Elezîz- %7,2 bû çaremîn (Cara yekem DEHAP li Elezîzê dikeve 3'yê pêşî)

Enteb %9 bû sêyemîn (Cara yekem DEHAP li Entabê dikeve 3'yê pêşî)

Mêrsîn %9,5 bû çaremîn (Cara yekem DEHAP li Mersînê dikeve 3'yê pêşî)

Rêjeya dengên DEHAPê ya bakûrê Kurdistanê di hilbijartinên giştî a 2002'an ya Tirkîye de

Di 16 bajaran de yekemîn(14) û duyemîn(2) e

Ji bo encamên hemûn bajarên Kurdan ên hilbijartinên salên 1991,1995,1999 û 2002 'an ya Tirkîye bitiqîne

HILBIJARTINÊN GIŞTÎ YÊN 2007'an YA TIRKÎYE DE REWŞA DTP

Di hilbijartinên dawî a 2007'an de DTP di tevahîya Tirkîye tevî dengên Ufuk Uras bi qasê 1.7 milyon ji %4,1 deng vergirt û 5 bajarên kurd de bû yekemîn.

Bajarên kurdan ku DTP bû yekemîn

Dîyarbekîr - %42 - Li gor 2002 ji %14 kêm bûn heye

Ixdir- % 40 - Li gor 2002 ji %8 zêde bûn heye

Hekarî- % 52 - Li gor 2002 ji %7 zêde bûye

Şirnex- % 54 - Li gor 2002 ji %8 zêde bûye

Dêrsîm- % 29 - Li gor 2002 ji %2 kêm bûye

Bajarên kurdan ku DTP bû dûyemîn, seyemîn,çaremîn

Mûş- % 34 bû dûyemîn - Li gor 2002 ji %4 kêm bûye

Mêrdîn- % 36 bû dûyemîn - Li gor 2002 ji %3 kêm bûye

Sêrt- %22 bû dûyemîn

Agirî- % 24 bû dûyemîn - Li gor 2002 ji %11 kêm bûn heye

Wan- % 32 bû dûyemîn - Li gor 2002 ji %15 kêm bûye