Ciwan ji rêveberîyê nerazîne û ji Kurdistana azad Direvin, 05 Tîrmeh,2006

Li gor agahîyên dawî li gel aramî û pêşketina Kurdistanê ciwanên Kurd, Kurdistana azad bi cî dihêlin û ber bi Ewrûpayê ve diçin.Piştî ewqas têkoşîn û berxwedan û azad kirina vê perçeya Kurdistanê koçberîya ciwanan ji Kurdistaneke azad yanî koçberîya hêza mêjîyê ya Kurdistanê bo dahatûyê xeterên mezin diafrîne.

nûçe-analîz:Hesen DILGEŞ/HAWARDENGÛBAS

Li Kurdistana azad bi taybetî di demên dawî de

rexne û nerazîbûnên ciwanan tê rojevê.

Di demên nêzîk de xwendekarên zankoyan jî gelek caran bo rexne kirina hikumeta Kurdistanê xwepêşandanan li dar xistibûn.

Li gor agahîyên dawî li gel aramî û pêşketina Kurdistanê ciwanên Kurd, Kurdistana azad bi cî dihêlin û ber bi Ewrûpayê ve diçin.

Piştî ewqas têkoşîn û berxwedan û azad kirina vê perçeya Kurdistanê koçberîya ciwanan ji Kurdistaneke azad yanî koçberîya hêza mêjîyê ya Kurdistanê bo dahatûyê xeterên mezin diafrîne.

Civaka Kurdistanê de ji layê hejmarî nifusa ciwanan ji rêza yekem de ye.Ango ciwan lokomotîfa pêş ve xistina Kurdistanê ne.

Kêşeyên Ciwanan li Kurdistana azad

Pirsgirêka herî mezin ya ciwanan li Kurdistana azad bê karî ye.Bi giştî kêşeyên sereke ya ciwanan ewin;

• Bê karî û bê edeletîya aborî;

Meseleya herî girîng bê kar bûna ciwanan e, ku wan ber bi çûyîna welatekî din dikşînin.Li seranserê Kurdistana azad pirsgirêka bê karîyê heye.Hikumetê Kurdistanê bo çareser kirina vê mesleyê hewl dide lê çareser kirina vê meseleyê bi temamî girêdayî pêşketina aborîya Kurdistanê ye.Her wiha malbatên ku bi salan bo rizgarîya Kurdistanê ked dane,şehîd dane û niha bi hêjarîyê re rûbirû nin.Ev yek jî dibe sedema nerazîbûna ciwanan.Wekî mînak; hin kesên ku di demên berê de qet tevlî têkoşînê nebûne û niha diçin bi dêkûdolaban bi hikumeta Kurdistanê re kar dikin û cihê herî bûha ya Hewlêrê de rûdinin.Ev yek dilê, bi taybetî malbatên pêşmerge û şehîdan diêşîne.

• Gendelî,Ruşwet,Bêrêtî;

Pirsgirêkeke din ya girîng a li Kurdistana azad bêretî û ruşwet e.Gellek ciwanên jîr û şareza ku bi salan û dixwînin û dixebitin û hinek wan bê kar dimînin di layêkî din de jî dezgeh û sazîyan gendelîyê dibînin û bi avayekî xwezayî jî naxwazin di nav vî bê edeletîyê de bimînin.Hin ciwan dîyar dikin ku "Wexta em dibînin endemeke parlemena Kurdistanê di resturantekê de bi hezaran dolar xerc dike, em nikanin vî tiştî re tehemmul bikin, em nikarin bibêjin ev hikumet hikumeta me ye"

• Hizbeyatî û kêmasîyên dezgehên hukmî;

Di dezgeh û sazîyan de ji ber hizbeyatî bi avayekî adilene xizmet naye dayîn.Her wiha bandorên nêyenî ya hizabeyatî di hemû warên jiyanê de derdikeve pêş.Her çiqas hikumet yek bin jî hê sînora xeyalî ji nava Kurdistana azad nehatîye rakirin.

Dezgeh û sazîyên hikumeta Kurdistanê temamî bi rêkûpêkî kar nakin.Hikumeta bandora xwe û hêza nikare bi temamî dezgêh û sazîyên xwe nîşan bide.Li ser parlementerên Kurd jî hin nêzîkahîyên bi guman heye.Li gelek cîhan tê gotin ku hin lawên axayan an jî kesên bi îmtîyaz bi torpîlê bûne endema parlemena Kurdistanê an jî memûreke di dezgehên hikumetê de.

Gazinceke din ya ciwanan jî bersiv nedayîna daxwazname û gilîyên wan e ji alîyê hikumeta û parlemena Kurdistanê ve.Tê dîyar kirin ku gelek caran bo gilî an jî pêşkeş kirina projeyan serî li hikumet û parlemen3E tê dayîn û gellek caran bersiv naye dayîn.

• Fişara civakî û kêmasîya jiyana sosyal;

Li Kurdistana azad fişarên olî,civakî,malbatî hê serdest e.Xwekuştina keçan wek bakûrê Kurdistanê li başûr jî pirsgirêkeke cidîye û sedemê vê yekê jî paşde mayîna civakê ye.Wekî tê zanîn li hin deverên Kurdistana azad grubên Îslamî(yên ku paşverûne) serdestin û xwedî sîyaseteke radîkal Îslamin.Heta mûzik guhdarî kirinê jî heramdibînin.Keç û xortan nikarin bi rehetî bi hevre bigerin û hevaltîyê bikin.

Li Kurdistana azad di warê navêndên çandî,hunerî,werzişî û perwerdehî de kêmasîyek mezin heye.Her wiha paşdamayîna bajarvanîya Kurdistanê jî dibe sedema sînor kirina jiyana sosyal.Cihên modern bo rûniştinê, parkên pêşketî,cihên konser û festîvala di asta cîhanî de,cihên şahînî,pirtûkxane,navendên lêkolînê, navendên çand û hunerê divê.

Revîna bo Ewrûpa ne Çareserîye

Ciwanên Kurd li beramberî wan nerêtîyan çewtîyeke pirr mezin dikin û axa xwe ku bo azadîya vî xakî bi sedhezaran şehîd xwîna xwe rijandine, terk dikin.Kesên ku heta niha reviyane dîyar dikin ku,çûyîn ne çareserîye.Xezîpêanîn ango hewesa bi welat,çand û zimanên din re anîn xeter şaşîtîyek mezin e.

Kesên ku ji welatên xwe direvin û diçin li Ewrûpayê penaber dibin bi salan nikarin kar peyda bikin,nikarin bi jiyana Ewrûpa re entegre bibin,Ewrûpayî zû bi zû kesên bîyanî qebul nakin û nagrin navxwe.Her wiha garantîya mayîna li Ewrûpa jî nîne.Pavşe vedigerînin û dersînor dikin.Gelek mînak hene ku çûne Ewrûpa û hezar carî poşman bûne.

Revîn bêşit ecizîye.Kurdistan bi keda hemû Kurdan hate vê konaxe xwedîyê vê Kurdistanê jî dîsa ciwanên îro ne.Li şûna revînê divê heta dawîyê berxwebidin û bo çareserkirina kêmasîyan hewl bidin.

Hemû welatên Cîhanê ,hemû welatên Ewrûpa bi vî şeklî hatin vê astê.Jixwe revîn ne çareserîye.Ji ber ku li Ewrûpa jî nan û pere nê hêsan.Bê xebat li tu derê pere nîne.

Pirsgirêkên wisa li Tirkîye jî hene li Îranê jî Sûrîye jî hemû welatên li vê herêmê xwedîyê pirsgirêkên wisa ne.Ewrûpa jî 60 sal berê piştî şerên Cîhanê ya 1. û 2. ketibûn rewşeke pirr xirab.Lê ew xebitîn,pêşketin û hatin wan rojan.

Navê Kurd û Kurdistanê êdî her roj li Cîhanê belav dibe.Li bakûr jî tevde berhemên Kurdî di qadên mûsîk, edebîyat,sînema,şono û di her warê çand û hunerê de pêşdikeve.Hin berhemên bi Kurdî hatina vê merheleyê ku êdî bi cîhanê re tê miqayese kirin heta di warê mûzîk,sînema û hin qadên din de ji gelek welatên pêşketî baştir berhemên Kurdî tê afirandin.

Aborî di riya pêşketinê de ye.Lê ew pêşketin wê encax bi hewl û xebatên ciwanan pêşbikeve û berdewam bike.

Divê hikumet bi hestîyarî tevbigere

Kurd dive li gel hemû kêşe û kêmasîyên xwe divê bi bîrûbawerîyên paşvemayî têbikoşe.Pîştî deh salan netewa Kurd li gel kêmasî û şaşîyan niha dewletek ava dike.

Bi hikumeta Kurdistan,parlemena Kurdistan,wezaretên hikumeta Kurdistan,medya,bi dehan sazî,dezgeh,rêxistinên neteweyî afirandin.Îro beşekî ji xaka Kurdistanê ber bi serbixwe bûyîne ve diçe.

Hewceye ku hikumeta Kurdistan xwe nêzîkî gel bike û daxwazên gel bicîhbîne û rêveberîyeke şeffaf(zelal) biafrîne da ku him rê li pêşketina Kurdistan negre,dijmînên Kurdan û rêveberîya başûrê Kurdistanê kêfxweştir neke û piştgrîya Kurdên li Ewrûpa û li perçeyên din jî ji dest neçe.

Ya herî girîng jî kêmasîyên civaka Kurd bi taybetî ya ciwanan bigre pêş çavan û li gel bernameyekî acîl arîşeyan ji hêsanê ber bi dijwarê çareser bike.divê rêvebarîya Kurdistanê hikmê xwe bi her avayî sazî û dezgehên xwe bike û wana kontrol bike.Ger sîstemek rêkûpek were bi cîh kirin wê çareserîya arîşyên dahatû jî bi hêsanî nê danîn û ser vê sîstema rêkûpêk rêveberîyeke baş were damezirandin.

Ger ciwan ji Kurdistanê birevin (bi revînê ev bi xwe zirarê bibînin jî) û başûrê Kurdistanê ji vê potansyelê mehrum bibe eşkereye ku hewldanên niha li ser bingehek puç tê pêkanîn.