Beşa Kurdistan

Ala Komara yekem li Hewlêrê li ba dibe

Kurdistan-Rojev/Hawar Dengûbas                                                                                                                    

22  Rêbendan, 2006

Kurd Bi Hêvîya Dewletekê Serbixwe, Komara Kurdistan ya Mahabadê Bi Bîr Tînin.

Berî niha bi 60 salî, di 22ê meha Çileya Paşîna sala 1946an de bi alîkariya Sowyetê,li Meydana Çarçirayê Komara Kurdistanê hat îlankirin û Qazî Mihemed, di wateya modern de wek yekem serokê dewleta Kurd hat hilbijartin.

Di 11ê meha Sibatê de Qazî Mihemed, bi serokwezîrtiya Hecî Baba Şêx kabîneya hikûmeta Kurdistanê ku ji 14 wezîran pêkdihat îlankir.

Di meha Çileya Pêşîn de piştî ku Sowyetê xwe ji heremê kişand, Îranê berê êrîş bir ser Azerbaycanê û piştre berê xwe da Kurdistanê û herdû komar jî hilweşandin. Di 17ê Çileya Pêşîn 1946an de Mehabat ket bin destê hêzên Îranê û bi awayekî fermî dawî li Komara Kurdistanê hat.Di 30ê Adara sala 1947an de seet 6ê sibehê Qazî Mihemed,kurmamê wî Seyîf Qazî û birayê wî Sadir Qazî li Meydana Çarçira ya Mehabadê, li ciyê ku Komara Kurdistan hatibû îlan kirin, hatin sêdarkirin.

Bi dagirkirina Kurdistanê re çapemeniya Kurdî hat qedexekirin û agir berdan hemû pirtûkên Kurdî yên ku bidest xistin.Generalê Artêşa Komara Kurdistanê,Mele Mistefa Barzanî teslîmî hêzên Îranî nebû. Alaya Kurdî ji Qazî Mihemed wergirt û bi xwesteka Serokkomar bê ku şer bike û bibe sebebê xwînrijandinê li Mehabadê, bi hêzê xwe re berê xwe da çiyayên Kurdistanê... Piştî 45 salan li başûrê Kurdistanê dewleteke ku ev 14 sal in ji dagirkeran hatiye paqijkirin û roj bi roj çêtir şewqa xwe dide 40 milyon Kurd, hat damezirandin û ala Komara Kurdistanê li ser çiya û baniyên wê hat bilindkirin.

Îsal, di 60 saliya damezirandin û rûxandina Komara Kurdistanê de gelê Kurd şadî û xemgîniyê bi hevdû re dijî.

Bi boneya 60 saliya avabûna Komara Kurdistanê rojnameya Peyama Kurd, serdana kurê Pêşewa Elî Qazî kir. Elî Qaziyê ku weke Kurê Reş tê naskirin, li bîranînên zarotiya xwe vegeriya û peyama xwe bi riya rojnameya me ji gelê Kurd re ragihand. Kurê Pêşewayê Kurd Elî Qazî wiha dest bi gotinên xwe kir, “Ez dixwazim berî hertiştî 60 saliya damezirandina Komara Kurdistanê li kurdên herçar beşên Kurdistanê pîroz bikim. Pêkhatina wê komarê, di dîroka Kurdistanê de bûyereke bê nimûne ye. Yekem car bû ku komarek bi navê Komara Kurdistan dihat damezirandin”.

Di derbarê pêvajoya damezirandina komarê û kamilbûna mercên damezirandinê de Elî Qazî dide zanîn ku Komara Kurdistan ne bi alîkariya Sowyetê, lê bi daxwaza kurdan hatiye îlankirin. Li gora axaftina Elî Qazî, Sowyetê nedixwest ku Kurd ji Komara Azerbaycanê cuda bibin û komareke serbixwe ava bikin.Lê Kurd guh nadin vê yekê û ew di roja 17.12.1945an de ala Kurdistanê li ser temamê dam û dezgehên dewletî bilind dikin.Li ser navê komarê jî Elî Qazî nerazîbûna xwe tîne ziman û dibêje, “Komar ne Komara Mehabadê ye. Navê wê Komara Kurdistanê ye û ev nav li ser gelek dokumentên wê demê tomarkirî ye. Ji bo Wezareta Ferhengê wiha hatiye nivîsîn, “Wezaretî Ferhengî Cimhûrî Kurdistan”. Wêne jî li cem min hene, hûn dikarin çap jî bikin”.

Li ser beşdarbûna kurdên ji beşên din yên Kurdistanê ji bo vê bûyera dîrokî, Kurê Reş dibêje, “Bi taybetî ji başûrê Kurdistanê, xelkekî pir bi serokatiya Mele Mistefayê nemir hatin rojhilat û di damezirandin û birêvebirina Komara Kurdistanê de cî girtin.Wê demê Mele Mistefa Barzanî şerê dewleta Îraqê dikir û di encama wî şerî de ew tevî xelkê xwe derbasî rojhilat bû. Lê Komara Kurdistan ji dewleta Îraqê netirsiya û pêşwaziya wan kir. Ne bi tenê pêşwazî kirin, di heman demê de Pêşewayê rehmetî di dema îlankirina komarê de Mele Mistefa Barzanî ji herkesî bêtir nêzîkî xwe kir û ev yek di wêneyan de jî diyar e”.Li ser pirsa ku Pêşewa Qazî Mihemed ala Kurdistanê radestî Mele Mistefa Barzanî kiriye jî Elî Qazî wiha axivî: “Li Îranê ev babet di pirtûkekê de gelekî vekirî hatiye nivîsîn. Dema ku di dadgehê de rayedarek ala Kurdistanê tîne û dixe bin lingên xwe, Merhûmê Pêşewa jê re dibêje, “Tu nikarî bêrêziyê li ala Kurdistanê bikî, ji ber ku min ew ala spartiye destê kesekî ku wê her berz bihêle û ew jî Mele Mistefayê Barzanî ye”. Ew al niha li cem Kak Mesûd

Barzanî ye”.

Weke gotina dawî jî Elî Qazî ji temamê serok û rêber û gelê Kurd daxwaz dike ku roja damezirandina Komara Kurdistan, bikin rojeke milî û her sal were pîroz kirin.Her wiha rojnameya me bi boneya salvegera wê bûyera dîrokî xwe gihand kevintirîn endamê PDK-Îran Ebdulqadir Debax ku berê endamê Komeleya J.K bûye û peyama wî wergirt. Ebdulqadir Debax bi vî awahî 60 saliya Komara Kurdistanê pîroz kir, “Di serî de li gel pêşkêşkirina pîrozbahiyên cejin û bîranîna damezirandina yekemîn Komara Kurdistanê, ez jibo neteweya Kurd serketin, gihîştina armancan û jibo nîştimanê xwe yê xweştivî rizgarî û azadiyê ji Xwedayê Yezdan dixwazim”.Debax, peyama xwe wiha anî ziman, “Îro dîrokê erkeke giran xistiye ser mil û wijdana hemû mirovên Kurd. Pêwîste hemû jin,mêr, pîr û lawên rûniştvanên Kurdistanê bi zimanekî xurt derdê êş, bêbeşbûn û êxsîriya neteweya Kurd bigihînin Serokkomar, Serokwezîr û desthilatdarên welatê xwe.

Pêwîste hewara xwe bigihînin ber deriyê Yekîtiya Welatên Ewrupa û Yekîtiya Welatên Cîhanê.Divê em ji wan re bibêjin,werin ey desthilatdarên dinyayê karnameya wê yek saliya Komara Kurdistan temaşe bikin, ji aliyê dadwerî, demokratî, azadiya jinan, perwerde û hînbûn,pêşvebirina zanistê, cudakirina olê ji siyasetê, emniyet û asayişê di gişt aliyên jiyanê de, ji aliyekî din ve temaşeya karnameyên dewletên dagirkerên Kurdistanê jî bikin ji hemû aliyan ve. Gelo ji wê salê û ta niha, ango di van şêst salan de dewletên dagirkerên Kurdistanê, bi hemû hêza xwe ya maddî û manewî, karîne emniyet,asayiş û dadweriya civakî li welatên xwe û tenê li derdora xwe

jî peyda bikin?.

Ez hêvîdarim ku neteweya min, neteweya ezîz ya Kurd bi her şêweyekê vî erkê nîştimanî ku erkekî netewayetiyê wan e, cibicî bikin, da ku şad, serberz û bi azadî bijîn.Ji Peyama KURD