Ereb Dijî Çareser Kirina Kêşeya Kerkûkê û Pêşketina Kurdan in.,15 Pûşper,2006 | Kurdistan

HAWARDENGÛBAS,HEWLÊR,Kurdistan -- Niha ber îradeya sîyasîya Kurdistana azad de kêşeya Kerkûkê bi hemû giranîya xwe li benda çareser kirinê ye.Derdorên ku pêşketina Kurdan naxwazin jî li pêy asteng kirina vê meseleyê ne.Dîyar e ku çareser kirina pirsgirêka Kerkûkê di di demekî zûtir de, bo Kurdistana azad mijarekî bingehîn e

Rebiwar KURDO / HAWARDENGÛBAS

Erebên Iraqê û yên din wek Tirkan li dijî pêşketina Kurdan û Kurdistana azad in.Ji bo çareser nekirina meseleya Kerkûkê hewlên mezin didin.

Her wiha pisporên sîyasî dîyar dikin ku "Bexda" ji ber hewldanên Kurdan bo derxistina neftê jî tengezar e.

Herî dawî di şîroveyekê rojnameyekî Emerîkî bi navê Lon Angeles Times de hatibû dîyar kirin ku ji ber derxistina neftê li başûrê Kurdistanê hikumeta Iraqê nerazîye û dibe ku di navbera Hikumeta Iraqê û rêveberîya Kurdistanê de qeyranek derkeve.

Wek tê zanîn hin grubên Ereb bo rûxandina aramîya li Kurdistana azad jî li pêy çalakîyên terorîstî ne.Her wiha têkîlîya wan grûban bi rasterast Dewleta Tirk jî heye.Di rojên dawî de jî bi taybetî li Kerkûkê êrîşên terorîst zêdetir dibin.

Di cîhana Ereban de jî li dijî Kurdan propagandayek nêyenî tê kirin û qaşo nasîhatê Kurdan didin ku bila Kurd bawerîya xwe bi Emerîkayê re neynin.Bi vî avayî eşkereye ku Ereb jî wek Tirkan rastîya Kurd û Kurdistanê tênagihêjin.

Ereb bi giştî pêşketina Kurdan naxwazin û Kurdan wekî “noker” dibînin.

Yekbûna hikumetên Kurdistanê û pêşketina Kurdan di her waran de nerazîbûna wan derdoran zêdetir dike.Niha ber îradeya sîyasîya Kurdistana azad de kêşeya Kerkûkê bi hemû giranîya xwe li benada çareser kirinê ye.Derdorên ku pêşketina Kurdan naxwazin jî li pêy asteng kirina vê meseleyê ne.Dîyar e ku çareser kirina pirsgirêka Kerkûkê di di demekî zûtir de, bo Kurdistana azad mijarekî bingehîn e.

Waliyê Kerkûkê;Hikûmeta Îraqê heta niha tu gavek bo çareserkirina kêşeya Kerkûkê neavêtiye

Walîyê Kerkûkê Ebdilrehman Mistefa di hevpeyivînekê xwe de bo Kurdistanê Nwê dîyar kir ku hikûmeta Bexdayê heta niha dest bi asayîkirina rewşa Kerkûkê nekiriye û di warê aborî de ji wan re arîkar nebûye.

Piştî hilweşiyana rijêmê hinek ji wezaretên Bexdayî her bi qanûna rijêma berê kar dikir. Me bêtir ji salekê hewilda li dijî wan biryaran rabiwestin û em şiyan Kerkûkê ji wan biryaran biparêzin.

Ereb ji serxwebûna Kurdistanê ditirsin

Di nava rêveberîya hikmî ya Kurdistana azad de her çiqas wek gelek welatan pirsgirêkên navxweyî hebin jî Kurd di riya pêşketin û avadanîyê de ne.Hema hema tu waran de Kurdistana azad bi Iraqê re girêdayî nîne.Êdî neft jî bi destê Kurdan li Kurdistana azad tê derxistin.

Kurd niha ji ber rastîyên konjokturel niha ji Iraqê venaqetin.Hê meseleyên aborî,avadanî,dîplomatîk û pirsa Kerkûkê nehatine çareser kirin.

Erebên Iraqê û bi giştî cîhana Erebî ji rewşa gelê Kurd nerazîne û pêşketina Kurdan naxwazin..

Iraq jî wek welatên din yên dagirkerên Kurdistan welatek sunî ye û di nav Ereban de jî nakokîyên mezin û dîrokî hene.Rewşa başûrê Kurdistanê bi her avahî ji Iraqê cûdatir,pêşketî û ewletir e.Ji hikumetê heta medyayê,ji ziman û çandê heta taximên fitbolê, Kurd ji Ereban ji Iraqê cûdatir in û “dûr” in.Ger li Iraqê rewş ber bi xirab bûnê biçe dibe ku Kurd jî bi avayekî xwezayî ji Iraqê bi temamî veqetin.

Ji ber ku ne mecbûrin ku di nav vê xirecirêde bimînin li başûrê Kurdistanê bi her avahî bingeha Dewleteke Kurdî hatiye avakirin û mafê Neteweya Kurd e ku di vê beşê de ser bingeheke neteweyî ji bo parastin û pêşxistina heyîna Kurdistanîyatî û hemû hêlên civak,aborî,çand hêza biryar dayînê li Cîhanê ya gelê Kurd dewletek serbixwe avabikin.

Dewleta Tirk û Erebên şoven li cem hevin

Tirkîye jî li pêy têkdana Dewleta Federe ya Kurdistanêye. Tirkîye wek 15 salên dawî dixwaze Dewleta Federe ya Kurdistanê-başûr têk bibe.Ji bo pêkanîna vê armancê jî bi taybetî arteşa Tirk û hêzên tarî li pêy planên qirêj de ne û wek berê jî lîstikên klasîk amade dikin û bi hinceta PKK, “teror” û bi tiştên vikuvala dixwazin êrîşî Kurdistana Azad bikin.Ji bo pêkanîna vê armancê li bakûrê Kurdistanê jî zexta ser gel tê zêde kirin.

Armanca Tirkiyê ew e ku siyaseta xwe ya dijê Kurd û Kurdistanê bi wanê din jî bide qebûlkirin, ku ew jî ne li dijin. Tirkiye dixwaze bi vê riyê dijê Kurdan bi erebên Iraqê,bi îslamîstan re, bi cepheya Iran-Suriyê re planekî dijî dewleta Kurdistanê amade bike.

Siyaseta Tirkiyê hemî ser pêşî lêgirtina damezirandina Dewleta Kurdistanê hatiye danîn. Armanca wan ya esasî ev e. Û ji wê dakeve ji bo astengiyan ji Kurdan re derbixin çi ji destê wan tê qet texsîrê nakin.

Tirkîye gelek caran xwest bi hincêta Tirkmenan jî êrîşî Kurdan bikin lê hilbijartinên li Kerkûkê derxist holê ku Kerkuk bajarekî Kurdîye û angaştên Tirkan pûç derketin.

Kerkûk û Neft(enerjî) meseleyên bingehin û kilît in

Bajarê Kerkûkê ku bajarekî Kurdîye û Kurd bûna bajarê Kerkûk ne bi angaştên vikûvala bi belgeyên dîrokî û bi helwesta xalkê Kerkûkê diyar e.Rêveberîya Kurdistanê gelek caran dîyar dike ku derdê neteweya Kurd ne petrole.Petrol di hemû Kurdistana azad de heye.Her wiha le başurê Kurdistanê madenên din jî heye.Beşa Kurdistana Başur ku di bin rêveberîya Dewleta Federe ya Kurdistanê de ye li Cîhanê hilberîna rûnê sanayîyê de di rêza 6emîn û Hewlêr di rezerva Silfatê de li Cihanê rêza 1emîn de ye. Lê çawa ku Kerkûk bajareke Kurdistanîye,neftê Kerkûkê jî neftê Kurdistanê ye.

Kurd di Kerkûkê de çewsandin,bişaftin,zoradarî û hovîtîyên cûrbecûr re rûbirû man e.Tehrîbên mezin li ser Kurdistanîyeta vî bajarî hatine kirin.Hin jî ji %50yê wan tehriban paşve nehatiye vegerandin.Kurd wek mafêkî rewa axa yê dîrokî dixwazin.

Wekî tê zanîn him serokê Kurdistanê Mesûd Barzanî û him jî rêveberên din ya Kurdistana Azad gelek caran ser mijarên Kerkûk û nefta Kurdistanê bi eşkereyî diaxifin û di demên dawî de di hin deverên Kurdistana azad de dest bi kolandina bîrên neftê hate kirin.

Serokê Kurdistanê derbarê kêşeya Kerkûkê de çend meh berê jî wiha axifî bû; "Merc nîne ku Kerkûk paytexta Kurdistanê be û reşnivîsa destûra Kurdistanê de jî kevne û ew pêşnîya re lê ne merce û niha Hewlêr paytexte, lê babeta Kerkûkê ne tiştekî hêsa ne û em dest jê bernadin"

Barzanî di axaftina xwe de zelal kiribû ku wekî hemû dewlemendîyên serax û binaxa Kurdistanê, petrola Kurdistanê jî aîdî Kurdan e.

Di dawîya 2005’an de li Qebaruxa nêzî Zaxoyê beşdarî merasima ji xenî Serokwezîrê hikûmeta Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî, kolana bîreka petrolê bûbû ku ji aliyê kompanya DNO kolan jî tevlî bû bû. Herî dawî jî li teq teqê dest bi kolandina bîrên neftê hatibû kirin.

Wekî tê zanîn petrol li Cîhanê çavkanîya enerjîyê ya herî girîng e.Bo bi hêz bûna di nava sîyesata Cîhanê de pêwîsitî bi xwedî bûna çavkanîya enerjîyan heye.Hikumeta Kurdistanê di bo bikaranînana petrolên Kurdistanê hewlên xwe zêde dike.