Kurdistan

Kurdistan bê zimanê Kurdî nacebire

28 Kewçêr,2006 weşandin:09:58:16 (GDK)

Zimanzan û nivîskarê kurd Ezîzê Cewo der barê pirsgirêkên zimanê kurdî û çareserkirina pirsgirêkan de nêrînên xwe bi me re parve kir. Ezîzê Cewo, diyar kir ku divê dewlet tu cudahiyê nexe navbera zimanan.


Ezîzê Cewo, da zanîn ku ziman bi axaftinê bi pêş dikeve û heta gundekî Kurdistanê hebe dê zimanê kurdî hebe. Cewo, ragihand ku berê ji ber teknîk ew qas bi pêş neketibû her tişt bi kurdî bû, lê niha rewş hatiye guherîn. Cewo, axaftina xwe wiha domand: “ Niha merc hatine guhartin, bi şev û roj bi zimanê biyanî yê dewletê bername, fîlm, dembihêrî, perwerde û tiştên din bi televizyonê tên weşandin. Ji bo van hemû hêz û derfetên dewletê tên bikaranîn. Ji dibistana perwerdehî heta zanîngehê perwerdehî bi zimanê serdest e.”


TEVKUJIYA SPÎ

Cewo, bi lêv kir ku li zimanê kurdî wekî ‘kurê dêmariyê’ tê nihêrîn û wiha got: “Li vir pirsgirêk ne tenê bêderfethiştin e. Kurdî, her wiha wekî zimanekî qedexe ye. Van salên dawiyê ji bo hinek kursên zimanê kurdî axaftin çêbûn (ew jî ji bo neteweyekê, ne kêmneteweye!). Ji bo wê jî ev ji bo kurdan dihat wateya bêrûmetiyê.” Cewo, bal kişand ser rewşa kurdan a li Tirkiyeyê û wiha got: “Kurd li ser xaka kal û bavên xwe ew di karê dewletê de kar dikin, diçin leşkeriya wan, serdayiyan (vêrgî) didin dewletê, bi wan pereyan butçeya dewletê çêdibe. Ji vê butçeyê jî ji bo serokkomar, serokwezîr, serleşker, leşker, polîs, saziyên dewletê, çanda tirkî, zimanê tirkî, ji bo avakirina gund û bajaran, tendurustiyê, sosyalî û tiştên din tê parvekirin. Lê gelê kurd ji wan hemûyan bêpar dimîne. Ji bo wî tenê rêyek hiştine: leşkeriyê bike, kar û xizmeta reş bike, an koçber bibe û bihele, ji kurdeyetiyê bibe. Mafên xwe yê xwezahî binpê dike, di qada navneteweyî de navê vê yekê tevkujiya spî ye.” Cewo, ragihand ku di rewşeke wiha de divê dewlet tu ferqiyê nexe navbera zimanan, di bingeha xwe de hemû ziman di warê mafê bikaranînê de wekhev in û ev yk jî mafekî gerdûnî ye.”


‘HER MALEK DIBISTANEK E’

Cewo, anî ziman ku bi zanyaran hatiye piştrastkirin ku zarok bi zimanê xwe yê dayikê perwerde nedîtibe, nikare bi hêsanî zimanekî biyanî fêr bibe û heta ew di warê psîkolojîk de jî ne rehet e. Cewo got ku divê kurd mafên xwe yên neteweyî bi riyên çareseriyê bigerin û bi reformên demokratîk çareser bikin. Cewo, destnîşan kir ku kurd li welatê xwe ji mafê xwe yê perwerdehiyê bêpar mane û axaftina xwe wiha domand: “Divê her maleke kurd bibe dibistaneke zimanê kurdî. Her kes divê hewl bide ku zimanê xwe ji gel fêr bibe. Ne ku zimanekî berevajî û tevlihev bi riya weşanên me (radio-televizyon, kovar û rojname) li gel ferz bikin. Ew demek bû, ku me digot, bila bi kurdî biaxivin, çawa dibe, bila bibe! Niha demeke din hatiye û daxwezên gel jî êdî ne yên berê ne.”


‘ZIMAN GIRÎNG E’

Cewo, der barê konferans, civînên li ser zimanê kurdî jî wiha axivî: “Encamên konferans û civînan li ber çavan e! Ya sereke, cêribandin çêdibin, li riyên çareseriyê digerin, beşdarên konfêransan cêribandinên xwe pev diguhêrin, zanînan didin û distînin, hînî dilêşiya li hember zimanê kurdî dibin. Ji bilî van, bala raya giştî dikişînin ser pirsgirêkê, û ew pirsgirêk navneteweyî dibe.” Cewo, der barê kampanyaya ji bo perwerdehiya ziman ya li bakurê Kurdistanê hatiye destpêkirin jî wiha derbirî: “ Bi rastî bibêjim, ez li vir hinekî bi fesal nêzîkî peyva ‘kampanya’ dibim! Kampanya tên û diçin, lê zimanê kurdî û pirsgirêkên wî dimînin. Ez ne behsa vê kampanyayê dikim. Her çiqes ez têdigihîjim, rewseke me ya awarte li holê ye, kampanyayên wiha ji bo wê ne, ji bo ku pirsgirêkê ji cih bilivînin. Lê dîsa jî em divê pêdiviya zimanê kurdî tenê wekî kampanyayekê dernexin holê. Ev kampanya divê bibe destpêkeke ji bo pêvajoyeke bêdawî. Pêdiviya zimên divê ji bo kurdan bibe mîna pêdiviyên av û hewayê! Ew divê pêvajoyeke bêdawî be, divê ew bibe wateya jiyana her kurdekî û mercê hebûna wî. Ew têkoşîna heta niha hatiye û tê meşandin jî ji bo vê ye. An na kurdê bê zimanê dayikê, zimanê bê axaftvan wê di encamê de Kurdistaneke bê kurd ji cîhanê re bihêlin. Ev jî sûc e! Û ji vî sûcî beşê mezin jî wê para me kurdan bikeve, eger em derengî bibin.”


KONFERANS GIRÎNG E

Cewo, der barê konferanseke ziman ku di 18’ê kewçêrê de li Amedê bê darxistin jî nêrînên xwe wiha vegot: “Bi dîtina min, pirsgirêkên zimanê kurdî di vê serdemê de wê tenê bi konfêransên zanistî- praktîkî çareser nebin. Ji ber ku em der barê zimanekî bi destûrî qedexekirî de diaxivin. Helbet, konfêrans di vî warî da rola xwe ya girîng dilîzin. Amadekarên konfêransê çi çarçove ji wê re danîne, ez hê nizanim... Lê, her çi jî hebe, ew ê pirsgirêkê destnîşan bike, ji bo çareseriyê rê û rêbazan bigere, wê bibe pergalek ji bo navneteweyîbûna pirsgirêkê û bi van tevan re wê hebûna wê pirsgirêkê bi xwe dayne ser masa çareseriyê. Ew ê bibe bingehek ji bo destpêka çareseriyê. Ji bilî vê, wê hinek tîştên zanistî, mêtodolojî û pratîkî ji bo pêşerojê derên holê. Ez bi bawer im, ku konfêransa ku dê pêk bê, wê bibe gaveke erênî li ser riya bigirseyîbûn, pêşketin, zîndîbûn û rizgarbûna zimanê kurdî.

Pêşerojeke mezin û ronî li pêşiya zimanê kurdî ye, û ew ê pêşerojê jî gelê kurd wê bi destê xwe bisêwirîne!”


 

Hemû mafên nûçe û nivîsên ku destnîşana HAWARDENGÛBAS hatiyê danîn ser navê Hawar Kurdistan Media Group ya HAWARDENGÛBAS e.Beyî destûr naye bikaranîn.

Binivsîne  |  Biçe Jor   

Hemû Naveroka Beşa Kurdistan

irêdan