|
Panorama Kurdistan 2007
REWÞA
WÊJEYA KURDÎ Û WEÞANGERIYA PIRTÛKÊN KURDÎ
31 Berfanbar (Kanûn),
weþandin:00:34:21 (GDK)
2007'an de jî gelek pirtuk evlî
pirtuxaneya Kurdî bû. Li bakûrê Kurdistanê wekî salên berê hejmara pirtukên
Kurdî zêde bû. Lê li Kurdistana azad jî berovajî vê yekê kêm be jî di
hejmara pirtukên ku 2007'an derketine kêm bûnek derket holê.
LI HEWLÊRÊ KONFERANSA PIRTÛK Û
ZANISTÊ
Di 24ê nîsanê de bi helketina roja cîhanî ya pirtûkan di seremoniyeka bi
amadebûna wezîrê çandê yê Kurdistanê, wezîrê xwandina bilind û lêkolînên
zanstî, cîgirê parêzgarê Hewlêrê û sekreterê Yekêtîya Qutabiyên Kurdistanê
de, konferansa pertûkxane û zanistê pêk hat..
PIRTÛKFIROÞEKE NÛ LI AMEDÊ
Li Diyarbekîrê pirtukfiroþeke din ku pirtûkên Kurdî difroþe hate vekirin
2 KOVARÊN NÛ.
2 weþanên edebî hunerî yên din dest biweþanên kirin.Yekem “Çirûsk” ku
kovareke hunerî û ramanî ye, dê êdî çar mehan carekê derê ye.Duyem jî
kovereke bi navê Ajda ye û 2 mehan careke derdikeve.
TUYAP’ê nIvîskarê
kurd kIr mêvan
Bi sed hezaran pirtûkhez bûn mêvanê fûara pirtûkan TUYAP’a îsal û TUYAP
piþtî gelek çalakiyan bi dawî bû (4’ê mijdarê ). Ji vê wêdetir tiþtê girîng
ê ji bo kurdan ew bû ku yekem car nivîskarekî kurd (Helim Yûsiv) wekî mêvanê
fermî yê fûarê hat vexwendin, paneleke ji bo wî hate lidarxistin. Her wiha
di TUYAP’a îsal de gelek çalakî li ser kurdan hatin lidarxistin.
BIBÎRANÎNA
Ehmedî Xanî
Wêjenasê navdar Ehmedê Xanî di 300’emîn salvegera rojbûna xwe de bi gelek
çalakiyan îsal hat bibîranîn. Li Mîhrîcana Batman-Heskîfê, li Mîhrîcana
Bazîdê li ser Xanî panela hatin lidarxistin û ew hat bibîranîn. Kovarên wekî
Zend û Esmerê li ser Xanî dosya amade kirin, Weþanên Aestayê pirtûka Prof.
Îzeddîn Mustafa Resul ku di sala 1979’an de bi erebî hatebû weþandin
wergerand tirkî û çap kir. Dîsa Avestayê dikir ku çend çapên cihê yên Mem û
Zînê û romana “Mîrnameya” Jan Dost a li ser Ehmedê Xanî îsal ji bo 300’emîn
salvegera rojbûna Xanî çap bike lê negihiþtê. Berhem dê di dema pêþiya me de
bigihîjin xwendevanan.
Stêrka geþ a wêjeya Kurdî Mehmed Uzun ji nav me bar kir û çû bêdawîtiyê
 Nivîskarê
navdar ya Kurd Mehmed Uzun ku demek dirêj bû ji ber pençeþêra mîde tedawî
didît, li Nexweþxaneya Fakulteya Tibê ya Zanîngeha Dîcleyê jiyana xwe ji
dest da. Nivîskarê kurd ê
navdar Mehmed Uzun bes li hemberî nexweþiya penceþêrê li ber xwe da û li
Amedê jiyana xwe ji dest da (11’ê îlonê ).
Bi bihîstina mirina Uzun kurd
xemgîn bûn û gelek jê ji bo merasima cenazeyê çûn Amedê. Di merasima
cenazeya Uzun de 30 hezar kes amade bû. Romanûs Yaþar Kemal, Serokê Giþtî yê
DTP’ê Ahmet Turk, Serokê Giþtî yê KADEP’ê Þerafettin Elçi û Þaredarê Bajarê
Mezin ê Amedê Osman Baydemir axaftin kirin û dû re cenazeyê Uzun li
goristana Deriyê Mêrdînê yê Amedê de hate definkirin.
Konferansa Mehmed Uzun
Li Tirkiyeyê yekemîn car li ser nivîskarekî kurd li zanîngehekê konferanseke
mezin hate lidarxistin (17’ê sibatê). Konferansa Mehmed Uzun ku ji aliyê
Anadolu Kulturê ve li Zanîngeha Bîlgî hate lidarxistin de ji gelek welatan
nivîskaran li ser Mehmed Uzun dîtinên xwe anîn ziman. Romanûsê navdar Yaþar
Kemal, rojnameger û Serokê Yekîtiya Nivîsarên Norwecê yê berê Thovald Sten,
nivîskarê swêdî Gellert Tamas, endamê Lijneya Rêveberiyê ya PEN’a
Navneteweyî Eugene Schoulgin, Serokê Yekîtiya Weþangerên Ewroýpa û Swêdê.Di
konferansê de gelek dîtinên erênî li ser wêjeya Mehmed Uzun hatin kirin. Yek
ji axifgeran helbestvan û wergêrê pirtûkên Uzun Selîm Temo bû. Temo gotina
“Hezar peyv di nav pirtûkên Uzun de hene ku ev di ferhengan de nîn in” bi
kar anî û li ser vê yekê nivîskarên kurd bi rojan li ser vê yekê nîqaþên
xurt pêk anîn.
Pirtûkên
Kurdî ku 2007'an de derketine
 •
Kevintirîn kitêba li ser dîroka Kurdan “Þerefname / Dîroka Kurdistanê” a
Þerefxanê Bedlîsî bi wergera Ziya Avci di nav Weþanên Avestayê de derket.
Nusxeya ku wek kitêba 200 a weþanxanê derketiye li ser kaxeta þamua û bi
cild û þomîz hatiye çapkirin û mînyaturên kitêbê bi reng di 32 rûpelê art de
cî girtine. Ji xeynî çapa taybet çapek din jî bi kaxet û bergê normal
derketiye. Kitêba ‘Ebdurreqîb Yusif “Hunerê Tabloyên Þerefnameyê” ku ji
analîzê li ser mînyaturên Þerefnameyê pêk tê jî di eynî demê de çap bûye.
2006an de wek sala par li
Kurdistana Azad ango li baþûrê Kurdistanê bi piranî pirtukên ji zimanên cuda
bo Kurdî hatine wergerandin derket.Her wiha bi sedan pirtukên
lêkolînî,siyasî,ramanî,roman,helbest û hwd. jî hatin weþandin.
Weþanên Lîs
“Rêza Pirtûkxaneya Ehmedê Xanî”
(Ev rêz, bi temamî ji klasîkên kurdî pêk tê)
1- Mem û Zîn, Mele Mahmûdê Bazidî
2- Memê Alan, Evdirehîm Rehmî Hekarî
3- Gazinda Xencera Min, Celadet Elî Bedir-Xan
4- Klêopatre, Celadet Elî Bedir-Xan
5- Hevind, Celadet Elî Bedir-Xan
6- Eyloyê Pîr, Kamiran Elî Bedir-Xan
7- Dimdim, Ereb Þemo
8- Hopo, Ereb Þemo
9- Reþeyê Darî, Cegerxwîn
10 -Cîm û Gulperî, Cegerxwîn
11- Li Goristaneke Amedê, Osman Sebrî
12- Gûneh, Qedrî Can
13- Jana Gel, Ýbrahîm Ehmed
14- Gulê, Nûredîn Zaza
15- Pêþmerge, Rehîm Qazî
16- Hêlîn, Mahmûd Baksî
17- Gundikê Dono, Mahmûd Baksî
18- Govenda Li ber Mirinê, Bavê Nazê
19- Gulistan û Þev, Hesen Slêvanî
“Mohrên Mor”
(Kitêbên Duzimanî, Tirkî Kurdî)
20- Leyla Erbil, Ejdehayê Sêserî-Üç Baþli Ejderha (Werger, Dilawer Zeraq)
21- Jaklin Çelik, Jiyanê Li Îstasyonê Dest Pê Kir - Ýstasyonda Baþladý Hayat
(Werger, Dilawer Zeraq)
22- Oya Baydar, Mirina Li Madrîdê - Madrit'te Ölmek (Werger, Dilawer Zeraq)
23- Muge Ýplikçi, Gelaciyên Bajarê Nû-Yeni Kent Dedikodularý (Werger,
Dilawer Zeraq)
24- Sema Kaygusuz Efsirî-Üþüyen (Werger, Lal Laleþ)
25- Murathan Mungan, Yýlan Yastýðý-Bagifa Mar (Werger, Îrfan Amîda)
Weþanên Pêrî
1- Dengbêjên Bîngolê / Bîn-Der / Lêkolîn-stran / Kurdî-Tirkî
2- Riþteyî Mirwarî / Ela’edin Secadî / Metelok, Serpêhatî, Anekdot
3- Bi Pirs û Bersivan Diroka Kurd û Kurdistan / Jir Dilovan / Dîrok
4- Nasandina Kevneþopên Êzdîyatîyê / Kemal Tolan / Lêkolîn
5- Kilama Þilane / ilhami sertkay / Roman
6- Wêneyên Keserê / Mîr Qasimlo / Roman
7- Nevîya Çîyayekî/ Abbas Abbas / Roman
8- Av Zelal Bû-III- Mezher Bozan / Roman
9- Asim / Mezher Bozan / Roman
10- Keko Bira / Ezmanê Karî / Helbest
11- Ji Te Hezkirin / Newaf Mîro / Helbest
12- Banga ji Heskêfê / Bextiyar Qehreman / Helbest
13- hê-þîn / Memê Mala Hine / Helbest
14- Ji te hezkirin / Newaf Mîro / Helbest
Weþanên Avesta
1- 3 gav û 3darek / Jan Dost / Weþanên Avesta / Roman
2- Gotinên Gunehkar / Hesenê Metê / Roman
3- Kirasê Teng / Lorîn S. Dogan / Çîrok
4- Kurd û Kurdistan / Arshak Safrastian / Werger: Ergîn Opengîn / Dîrok
5- Þevek bi þeytên re / Nahîd Huseynî / Helbest
6- Ber Êvarî / Jana Seyda / Helbest
7- Keçên Dêrikê yên Serserî / Xelat Ehmed / Helbest
8- Tê bîra min / Heznî Haco / Bîranîn
9- Hunerê Tabloyên Þerefnameyê / Ebdurreqîb Yusif / Ji soranê bo kurmancî:
Ziya Avci / Lêkolîn-nirxandin
10- Êzdayetî, civak sembol, rîtuel / Xanna Omerxalî / Wergera ji îngilîzî:
Engîn Opengîn / Civak-lîkolîn
11- Xewnên Zîvîn / Fatma Savci / Ceribandin
12- Gunehên Xweþik / Vînos Fayiq / Helbest
13- Þerefname / Þerefxanê Bedlîsî / Werger: Ziya Avci / Dîrok
Weþanên Doz
1- Bêje / Veysi ÖZGÜR -Helbest
2- Çîrokên Gelî / Rýza ÇOLPAN -Çîrok
3- Çîrokên Kurdan–II / Mehmet ÖNCÜ -Hikayeler
4- Çûçikên Ber Baz / Akif ARDA -Çîrok
5- Dawiya bê Dawî / Siûd KÎKÎ -Novel
6- Dawîya Gayê Sêvo / Akif ARDA -Fabl
7- Ez û Delal / Sidqî HIRORÎ -Helbest
8- Li te digerim / Mahmut AL -Helbest
9- Piþtî bîst Salan / Süleyman Demir -Roman
10- Rastiya Me / Bubê ESER Makale
11- Rêwîtiyeke Zanistî Gotinên Zanayên Antîk Yewnanê / Ali YUZEN -Biyografi
12- Toqa Lanetê / Aram GERNAS -Roman
13- Xeta Sor,Þûjin / Dr. Cuwan BATÛ -Çîrok
Weþanên Nûbihar
1- Dîwana Mela Zahirê Tendûrekî / Amadekar: Mela Abdurrahman Biçici /
Helbest
2- Çîrokên Mesnewiya Hz. Mewlana / Sadim Yalnizuçanlar / Werger: Aziz Samur
/ Çîrok
3- Dîroka Pêxemberan / Murad Celalî
4- Destana Þerê Kundan û Qijikan / R. Yilmaz (Gernas Koçer) / Destan
5- Dîwana Hezîn / Seydayê Mela Hezin
6- Diyariya Kurdî Fiqha Safiî
7- Zêna / Mezher Bozan / Roman
Weþanên Belkî
1- Xezal / Nesîp Tarim
2- Hemû Demsal Payîz in / Behlûl Zelal
3- Qahpikên Kuçeyan / Fewzî Bîlge
4- Gava Heyatê/ Lokman Ayebe
5- Seydayê Min / Rêþad Sorgul
6- Dev ji min berde ez dixwazim biçim / Þêrko Bêkes
Weþanên Tevn
1- Dora Bacinê bi Dar e / Medenî Ferho / Roman
2- Dilê Xembar / Zekî Kayar / Helbest
3- Serpêhatiya Hilma Dûdirêj / Vehap Kaya / Helbest
4- Hesret û Nalîn / Laleþ Wezrînî / helbest
5- Dengê Dilekî / Cabar Guneþ / Helbest
6- Sêyrê Xatûn û Evîna Eliyê Mamed / Destan
Weþanên Vate
1- Gula Çemê Pêre / Munzur Çem / Roman
2- Ez gule ra hez kena / Roþan Lezgîn / Çîrok
3- Gorse / Jêhat Zehgelan / Çîrok
4- Sanikan û Deyîranê Licê ra / Mihanî Licokic
5- Delala çimrengîne rê qesîdeyî / Zulkuf Kiþanak / Helbest
Weþanên Do
1- Stranên Folklorîk ên / Seyda Goyan / Stran tevî notayan
2- Zivistana Dil / Brahîm Xelîl Sirûcî / Helbest
3- Ferheng (Kurdî-Kurdî) / Kamêran Botî
4- Pirtuka Pîroz (Zebûr-Încîl) / Ayhanê Bêrtî
Weþanên Deng
1- Masiyên Bejî / M.Emin Bozarslan
2- Ferheng / D.Îzoli (Çapa Nû)
3- Helbesta Hevçerx ya Kurdî / Xelîl Duhokî
Weþanên
Enstîtuya Kurdî ya Amedê
- Ji Dengbêj Fadilê KUFRAGÎ Destan û Çîrokên Kurdî / Berhevkar Hogir BERBIR
- Mewlido Dimilî (Zazakî)
Weþanên Berçem
1- Bila Gotineke Min û Te jî Hebe / Omer Dilsoz / Helbest
2- Mirina Jaro / Xêz: Levent Özkan / Xêzeroman
Weþanên Þaridariya Sûrê
1- Serê Þevê Çîrokek / Amadekar Selîm Temo
2- Pirtûka Lîstik û Destxebatkariyan
Weþanên Þaredariya Bajarê Mezin a Amedê
1- Guldesteya Çîrokan / Amadekar: Muharrem Erbay – Dilawer Zeraq
2- Antolojiya Dengbêjan /
Weþanên Welat
1- Hemîd Dilbihar
2- Îrfan Babaoglu
3- Ferhengok / Kurdî/Tirkî-Tirkî/Kurdî (ÇAPA NÛ)
Weþanên Agora
(Agora weþanxaneyeke ku berhemên tirkî çap dike)
1- Antolojiya Helbestên Kurdî / Amadekar: Selîm Temo (kurdî-tirkî)
Weþanên Aram
1- Katalonya / Necat Ayaz / Dîrok, ziman, otonomî
Weþanên Hîvda
1- Zerdeþt Wiha Ferman kir / Niectche
Weþanên Evrensel
1- Ristemê Zal / Edîb Polat / Roman
Weþanxaneya Sewad
1- Ferhenga Destî / Umîd Demîrhan/ Ferheng.
(çavkanîya giþtî; arþîwa HAWAR DENGÛBAS /
amadekar; Serhad B.RÊNAS, Hesen DILGEÞ / çavkaniya listeya pirtûkan;
Diyarname)
© HAWAR DENGÛBAS 2007.
Binivsîne
|
Biçe Jor
|
