HAWARDENGÛBAS | Bi Pêngava Îranê Pêvajo yeke Nû Li Rojhilata Navîn Destpêkir.14 Nîsan,2006

HAWARDENGÛBAS,TEHRAN-- Îran piştî tijîkirina santrîfujan ku bo dewlemendtir kirina ûranyûmê pêş xebatek bû roja çarşemê serkomarê Îranê Mehmûd Ehmedînecad bi fermî destpêkirina xebatên dewlementir kirina ûranyûmê ragihand.Pêngava Îranê di hin dewletên bihêz de bû sedema nerazîbûnan.Bi avayekî xwezayî bihêz bûna Îranê ji bo gelê Kurd jî pêşketinekî neyênî ye.

Nûçe-Şîrove / Rebiwar KURDO

Hişyarîya Emerîya an jî NY kerî tiştek nehat û dawîya dawîyê de Îran dest bi xebatên dewlementir kirina ûranyûmê kir.Mehmud Ehmedînecad li paytexta Xorasanê li bajarê Meşhedê ber xwendekarên unîversîteyê ku dirûşmên “bo DYE û Îsraîlê mirin” diqirîyan, serketina xebatên nuklerî ragihand û got ew êdî hêzeka nukleer in.

Hate xwestin ku roja serketina xebatên nuklerî jî wek “rojeke netewî” bê îlan kirin.Ev pêşketin polîtîkayên navneteweyî hejand.

Piştî daxûyanîyê yek bi yek peyamên nerazîbûnê hate dayîn.DYE,YE,Îsraîl,Brîtanya,Frensa,Elmenya bi avayekî tund pêngava Îranê şermezar kirin.

Piştî daxûyanîyê serokê Ajansa Hêza Atomî ya Navnetewî Muhammed El Beradeî çû Îranê.

Îran dixwaze miroveke bişîne ezmanê

Hate ragihandin ku Îran bo xebatên ezmanê jî xwedî projeyan e û dixwaze mirovek bişîne ezmanê.Li gor agahîyan Îran ji vê xebatê bi Rûsya yê di nava danûstandinê de ye.

Îran û pêvajoya bernameya nuklerî

Ehmedînecad ji yekem roja xwe de bi beyana xwe ya ku “şoreşa İranê wê li hemû dinyayê belav be” xuya bûbû ku sîyaseta Îranê wê hişktir be û pêywendiyên Îranê bi Emêrîkayê, Ewrûpayê û gelekên din re ber b, xirabîye ve biçe.

Serokkomarê berê ê Îranê A. Haşemî Rafsancanî, ew nikarin ji mafê xwe yê paraztina welatê xwe berdin û divê rojavayî tiştê paşê lê poşman bibin, nekin.Di 6 mehên dawî de kêşeya nuklerî di navbera Îran û civaka navneteweyî de her mezintir bû bû.Îran him DYE ê him jî Îsraîlê gelek caran tehdît kir.Bêgûman DYE û YE bernameya nuklerî ya Îranê dijî berjewendîyên xwe dibînin.

Bernamya çekên atomî ya Îranê di qada navneteweyî de demeke dirêj di rojevê de bû..Rayedarên Ewrûpî gotin ku, heger Îran di vê sîyaseta xwe de israr bike, lazim e bi enacma vê sîyasetê jî razî be.Di vê navê de gotûbêjên Rusya û DYAyê jî dom dikin. Wezîrê karê derva ê Rusyayê Sergej Lawrow dîyar kiri bû ku ew bi hewldanên Îranê ên bidestxistina çekên atomî ne razî ne.Îran piştî mezin bûna nerazîbûnan 3 meh berê dest bi kişandina perê xwe ên di bankên Ewropî de kiribû.

Piştî YEyê roja berê biryara pirsgirêka bi minasebeta bidestxistina çekên atomî, bibe ber Konseya Ewlekaryîê ya Neteweyên yekbûyî (NY), Îran bi dawîanîna hevkarîyê tehdît kiri bû.Hewldanên dawî ya Rûsyayê jî bo çareser kirina vê kêşeye têr nekiri bû.

Demekê berê jî Îran bo dewlementir kirina ûranyûmê dset bi tijîkirina santrîfujan ji bo dewlemend kirina ûranyûmê kiribûn.Îran di 10'ê Rêbandanê de daxuyandibû ku 'em banga Dezgeha Enerjiya Atomî ya Navnetewî (DEAN) guhdar nakin û emê dîsa li Natanz'ê dest bi xebatên dewlemendkirina ûranyûmê bikin.

DYE jî naxwaze ku wek berîya şerê sar li rojhilatê hêzen dijî wê bi hêztirbin.Wekî tê zanîn ser rewşa polîtîk û aborî ya rojhilata navîn de bandora şîrketên rojavayî jî pirr zêdeye û her hêz li pêy parastina berjewendîyên xwe ne.

Bandora pêşketinan li ser gelê Kurdistanê

Wekî tê zanîn Mehmûd Ehmedînecad di kuştina Sekreterê PDK-Î yê berê, Evdirehman Qasimlo û endamê Komîta navendî Abdullah Qadirî de sala 1989 li Wiyanê xwedî roleke mezin e.

Ev Ehmedînecad ji Hezîrana 2005 pêve niha Serokkomarê Îranê ye.Ji hatina xwe şunde zordestîya ser gelê rojhilatê Kurdistanê zêdetir bû.Gelek weşanên Kurdî hat qedexe kirin.Her wiha rêveberîya di bin dehilatdarîya Ehmedînecad li gor rêveberîyên berê helwesta xwe ya li beramberî Kurdistana Federe de jî tundtir kir.Bi her avahî dijî serxwebûna Kurdistanê derdikeve û bi dewleta Tirk di nava hewkarîyê de ye.

Her wiha Ehmedînecad bidagîrkirina balyozxaneyê jî tê sûcdar kirin.Balyozxaneya DYAyê ya Îranê di 4.11.1979ê de hate dagîrkirin û dîplomatên tê de bûn 444 rojan li wir dîl man. Emerîka eşkere dike ku yek ji yên ku dîplomata dîl girtiye jî serokomarê Îranê Mahmûd Ehmedînejad e.

Li gor medyaya DYAyê serokkomarê nû yê Îranê Mahmûd Ahmedînejad yek ji wan kesan e ku di sala 1979ê de balyozxaneya DYAyê ya Tahranê dagîr kiribûn û dîplomatan dîl girtibûn. Medya vê îddiaya xwe dispêre kesên ku wê demê li balyozxaneyê rehîn bûn.

Balyozxaneya DYAyê di 4.11.1979ê de hate dagîrkirin û dîplomatên tê de 444 rojan li wir dîl man. Yek ji daxwazên dagîrkeran jî ew bû ku DYA şahê Îranê yê ku piştî şoreşa Xumeynî bazdabû Amerîkayê teslîmî Îranê be.

Hêzên rojavayî her çiqas ji bo parastina berjewndîyên xwe li dijî bernameya nuklerîya Îranê derbikevin jî xeter bo Kurdan bi taybetî bo rojhilatê Kurdistanê zêdetir e.

Divê helwesta Îranê bo hemû gelê Kurd bibe ders û bi taybetî Dewleta Federe ya Kurdistanê bi stratejîyeke dirust hêza xwe ya leşkerî mezin bike ji ber ku ew mafeke rewa ye.Di demên dawî de bi şêweyekî berbiçav zexta ser gelê rojhilatê Kurdistanê zêdetir dibe.Ger rexistinên rojhilatê Kurdistanê yek rêz bin û bi giştî milletê Kurd li her derê baye li Cîhanê dijî Îranê baş bikarbînin mimkune ku li rojhilatê Kurdistanê jî sîstemek federalî bê avakirin û li başûr û rojhilat gihêştina bo dewleteke serbixwe ya Kurdistanê jî hêsantir be û dibe ku ev tişt ji bo çareser kirina rewşa xirab ya Kurdên bakûrê Kurdistanê jî bondoreke xurt û erênî bileyze.